Rezerwat "Olsy Płoszyckie" położony jest w północno - wschodniej części gminy Lelis, w obrębie geodezyjnym miejscowości Długi Kąt, niedaleko wsi Płoszyce. Powierzchnia rezerwatu "Olsy Płoszyckie" wynosi 140,86 ha, z czego 139,61 ha stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa Ostrołęka oraz 1,25 ha własności prywatnej, w tym 137,98 zajmują drzewostany, 0,33 ha - łaki ha i 2,55 ha linie podziału powierzchniowego. Całkowita długość granicy rezerwatu wynosi 7,6 km.

Rys historyczny Historiografia

Rezerwat "Olsy Płoszyckie" został utworzony w 1997r. zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 25 VII 1997r. Dysponentem Planu Ochrony Rezerwatu Olsy Płoszyckie jest Nadleśnictwo Ostrołęka, który został sporządzony w Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska w Warszawie. W pobliżu rezerwatu wyznaczono oraz oznakowano ścieżkę dydaktyczną. Stanowiąca elementarny punkt wycieczkowy pobliskich szkół oraz goszczących w naszej gminie turystów.

Środowisko naturalne

Przedmiotem ochrony w rezerwacie leśnym "Olsy Płoszyckie" są olsy w wieku 70 - 90 lat. W rezerwacie znajduje się 199 roślin naczyniowych. Do głównych zbiorowisk roślinnych należą:

 

  • Ribo nigni - Altenum - żyzny ols porzeczkowy, który obejmuje 93,97 ha;
  • Circaeo - Altenum - łęg jesionowo - olszowy, obejmujący 43,37 ha;
  • Peucedano - Pinetum, czyli subkontynentalny bór śnieżny stanowiący 0,64 ha.

 

W zbiorowisku roślinnym dominuje olsza czarna (Alnus glutinos). Zupełną ochroną gatunkową na terenie rezerwatu objęty jest wawrzynek wilczełyko (Daphne mezenum), który występuje tu bardzo obficie. Częściową ochroną objęte są także licznie występujące: kruszyna pospolita (Frangula alnus), kalina koralowa (Viburnum opulus), porzeczka czarna (Ribes nignum) oraz konwalia majowa (Convallania majalis), która rośnie tylko na 3 stanowiskach.

W rezerwacie jest 28 wyłączeń drzewostanowych. W 24 wyłączeniu gatunkiem panującym jest olsza czarna, w 3 brzoza omszona, a w pierwszym sosna zwyczajna. Rezerwat to także miejsce występowania 49 gatunków ptaków lęgowych.

Pod względem silnego zagrożenia wyginięciem występują tu dwa gatunki: żuraw i orlik krzykliwy. Występujący w rezerwacie orlik krzykliwy i siniak to gatunki, które należą do bardzo nielicznych w Polsce. Gniazdują tu także nieliczne w skali kraju: gil, dziwonia, jastrząb, słonka, dudek, raniuszek, strumieniówka, dzięciołek, dzięcioł czarny. W pobliżu rezerwatu zaobserwowano także: bociany czarne oraz trzmielojada.

W rezerwacie Olsy Płoszyckie można spotkać wiele innych gatunków zwierząt: ssaki kopytne, łowne oraz gatunki chronione. Występujące tu ssaki kopytne to: dzik (Sus strofa), sarna (Capreolus capreolus), jeleń (Cerus elaplrus), łoś (Alces alces). Ssaki łowne to zając (Lepus capensio). Z gatunków chronionych zaobserwowane zostały: wiewiórka (Sciurus vulgaris), kret (Talpa europaea), wydra (Lutra Lutra), ryjówka aksamitna (Sorek araneus) oraz jeż wschodni (Erinaceus concolor).Występują tu także płazy: rzekotka drzewna (Hyla arboreta), ropucha szara (Bufo bufo), żaba moczarowa (Rana arralis), żaba trawna (Rana temporaria) i żaby zielone.W płn. - wsch. części rezerwatu oraz w przyległym do rezerwatu zbiorniku wodnym znajdują się bobry, których głównym żerowiskiem jest drzewosta. Rezerwat przyrody "Olsy Płoszyckie" jest doskonałym obiektem dydaktycznym oraz badawczym.

 

Ścieżka dydaktyczno - badawcza

Ścieżka dydaktyczno - badawcza znajduje się na terenie Leśnictwa Płoszyce, wzdłuż powiatowej drogi Nasiadki - Golanka, liczącej około 4 km długości wzdłuż rezerwatu. Na trasie ścieżki znajdują się tablice informacyjne podające dane encyklopedyczne wybranych gatunków roślin i zwierząt żyjących w rezerwacie. Ścieżka dydaktyczna została zaprojektowana w oparciu o walory przyrodnicze.

Mały przewodnik po ścieżce dydaktycznej

Przed wejściem na ścieżkę dydaktyczną znajduje się tablica informacyjna zawierająca: plan sytuacyjny ścieżki dydaktycznej, legendę, opis chronionych i rzadko występujących gatunków roślin i zwierząt. Nieopodal umieszczona jest druga tablica dydaktyczna informująca o: celach ochrony środowiska, zasadach zachowania się na terenie rezerwatu. Niedaleko tablic informacyjnych położony jest parking.

Na początku ścieżki dydaktycznej możemy zaobserwować olszę czarną. Drewno olszy wykorzystuje się w meblarstwie do produkcji sklejek, a także w budownictwie np. na płoty. Najstarsza olsza czarna w Polsce rośnie w Nekli . Ma 32 m wysokości, 392 cm obwodu i liczy 181 lat. Natomiast te występujące w rezerwacie "Olsy Płoszyckie" mają około 70 - 90 lat. Informacje na ich temat możemy przeczytać na tablicy informacyjnej. Zjedzenie 10-12 dojrzałych owoców może spowodować śmierć dorosłego człowieka, dla dziecka śmiertelne mogą być nawet 2 owoce. Gatunek jest pod ścisłą ochroną. Preparaty z kory i owoców stosowane były dawniej w razie podrażnienia skóry w formie okładów.

Zmierzają dalej dostrzegamy kol ejno rosnące wzdłuż drogi rośliny: paproć - orlicę pospolitą , której nazwa pochodzi od przekroju poprzecznego liścia, w którym można dostrzec zarys przypominający ptaka w locie. Jest silnie trująca, jej kłącze zawiera bardzo duże ilości skrobi. Jaskier żółty - roślina zielna, wieloletnia, rosnąca do 40 cm wysokości. Kwitnie od maja do sierpnia złotożółtymi kwiatami, słabo trująca. Porzeczkę czarną - krzew rosnący do 2m wysokości. Posiada owoce w postaci małych, czarnych , słodkawych jagód. Objęty jest częściową ochroną gatunkową. Zbiór liści i owoców z krzewów dziko rosnących jest prawnie zabroniony. Trzmielinę zwyczajną - krzew rozłożysty osiągający wysokość do 3m. Kwitnie w maju, jest to roślina trująca. Zatrucie dużą ilością owoców powoduje wymioty, biegunkę, osłabienie i dreszcze. Czasami uprawiana jest jako roślina ozdobna. Kruszynę pospolitą - nazwa krzewu pochodzi od kruchych podatnych na złamanie gałązek. Owoce tej rośliny zjedzone w większych ilościach powodują silną biegunkę i wymioty. Z kory sporządza się odwary, stosowane przy przewlekłych zaparciach. Owoce barwią wełnę na żółtozielono lub fioletowo, kora na żółtobrunatno. Dawniej stosowano korę z kruszyny do wyrobu węgla do prochu strzelniczego. Wierzbę iwę - rosnącą w lasach i zaroślach. Posiada liście szeroko epileptyczne, krótko, skośnie zaostrzone. Wielkie bazie ukazują się przed liśćmi, otoczone białym futerkiem włosków. Jest to najwcześniej w kraju kwitnąca wierzba. Jesion - drzewo, liście złożone nieparzystopierzaste, owoce w postaci jednoramiennego skrzydlaka, osiąga 40 m wysokości. Występuje w wilgotnych lasach łęgowych. Drewno twarde używane w meblarstwie na okleiny, w stolarstwie do wyrobu narzędzi rolniczych i przyrządów sportowych. Brzozę brodawkowatą - drzewo osiągające 30 m wysokości, jej pozyskiwany wiosną sok zawiera sole mineralne ( potas, miedź, mangan, fosfor, wapń) oraz witaminę B. Działa on moczopędnie i odtruwająco, a także wzmacniająco. W medycynie ludowej stosowany jest do wybielania skóry i przeciw piegom.

Zmierzając dalej dochodzimy do malowniczo położonego zbiornika wodnego, w którym żyje bóbr europejski. Zbiornik wodny otoczony jest wokół wieloma gatunkami roślin, między innymi trzciną, sitowiem, pałką wodną, kosaćcem żółtym. Podążając wzdłuż zbiornika napotykamy kalinę koralową - szeroki krzew o wysokości do 4 m posiada drobne białe kwiaty zebrane w płaskie baldachogrona. Owoce szkarłatnoczerwone mają cierpki, gorzki smak i są trujące. Ptaki nie jedzą owoców kaliny. Z kory wykonuje się odwar mający właściwości rozkurczowe. W weterynarii stosowana jest do leczenia pryszczycy. Wśród traw napotykamy gniazda pająków, docieramy do żeremi bobrów. Bobry prowadzą aktywny tryb życia o zmierzchu i w nocy. Znakomicie pływają, świetnie nurkują. Pod wodą mogą przebywać nawet do 15 minut. Kierując wzrok na zbiornik wodny możemy zauważyć gniazdującego wśród trzcin - trzciniaka.

W niedostępnych dla odwiedzających częściach lasu gniazduje orlik krzykliwy. Jest to duży, wędrowny ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych. Waży do 1600 g. Buduje gniazdo na wysokim drzewie, na skraju lub w głębi drzewostanów, tuż przy pniu w dolnej części korony. Orlik z rezerwatu " Olsy Płoszyckie" przeniósł swoje gniazdo ze skraju w głąb lasu, gdyż piorun podczas burzy złamał drzewo na którym miał swoje gniazdo. Zachowując ciszę i spokój możemy zauważyć króla rezerwatu "Olsy Płoszyckie" jak przelatuje nad lasem.